Tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ xử lý các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh không hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc chưa hoàn thành thủ tục giải thể

Tập trung xử lý những “điểm nghẽn” từ thực tiễn

Đối với nhóm doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, nội dung trao đổi tập trung vào việc phối hợp rà soát, đối chiếu dữ liệu giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế; phân loại các trường hợp theo tình trạng xử lý trước và sau ngày 3/7/2026; đồng thời xác định rõ những trường hợp đã yêu cầu báo cáo, đã thông báo vi phạm, đã quyết định thu hồi hoặc đã giải thể để có bước xử lý tiếp theo phù hợp với quy định.

Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Bộ Tài chính triển khai Chiến dịch làm sạch mã số thuế – tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh. Qua theo dõi, tại một số địa phương, dữ liệu lịch sử giữa hệ thống đăng ký kinh doanh và hệ thống quản lý thuế chưa hoàn toàn đồng bộ, xuất hiện trường hợp doanh nghiệp chỉ có thông tin trên một hệ thống hoặc trạng thái xử lý giữa hai cơ quan chưa được cập nhật thống nhất. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải rà soát, đối chiếu và lập danh sách cụ thể trước khi thực hiện các bước xử lý tiếp theo.

Buổi làm việc cũng làm rõ nguyên tắc quan trọng trong xử lý vi phạm: các cơ quan phải phân loại đúng trường hợp, xác định đúng căn cứ pháp lý và thực hiện đúng trình tự, thủ tục. Đối với các trường hợp cơ quan thuế đề nghị thu hồi theo biện pháp cưỡng chế thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện theo quy định tương ứng; đối với các trường hợp đề nghị phối hợp thu hồi, phải thực hiện đúng quy trình pháp lý, trong đó có việc yêu cầu doanh nghiệp báo cáo khi pháp luật quy định. Cục DNTN lưu ý việc rút ngắn thao tác nghiệp vụ không thể thay thế cho việc tuân thủ đúng trình tự pháp luật.

Phối hợp xử lý hơn 50.000 trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã và gần 8.000 hộ kinh doanh

Một trong những nội dung đáng chú ý tại buổi làm việc là sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế trong quá trình xử lý dữ liệu doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động.

Đại diện cơ quan thuế cho biết, trên hệ thống quản lý thuế hiện có hơn 50.000 trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã và gần 8.000 hộ kinh doanh đã hoàn thành nghĩa vụ thuế nhưng đang chờ thực hiện các thủ tục tiếp theo tại cơ quan đăng ký kinh doanh. Các trường hợp này đã được phân loại để phối hợp xử lý, nhằm đồng bộ tình trạng pháp lý giữa hai hệ thống và từng bước làm sạch dữ liệu.

Đây cũng là nội dung được cụ thể hóa tại Công văn số 2359/DNTN-GS ngày 7/8/2026 của Cục DNTN về chuyển tình trạng pháp lý của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, tổ hợp tác sang tình trạng đã giải thể, chấm dứt hoạt động. Theo hướng dẫn, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh và cấp xã cần phối hợp với cơ quan thuế địa phương để xử lý các trường hợp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế nhưng chưa hoàn tất thủ tục tương ứng tại cơ quan đăng ký kinh doanh.

Phía cơ quan thuế cũng thông tin đã rà soát và chuẩn hóa khoảng hơn 10.000 trường hợp người nộp thuế ở trạng thái 03-07 trong hệ thống thuế nhưng trạng thái tại cơ quan đăng ký kinh doanh đã là chấm dứt hoạt động, qua đó tiếp tục phối hợp để hoàn tất các bước liên thông cần thiết.

Những con số này cho thấy quy mô lớn của nhiệm vụ làm sạch, đồng bộ dữ liệu và cũng cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục tăng cường phối hợp giữa cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh ở cả Trung ương và địa phương.

Hướng dẫn cụ thể về chủ sở hữu hưởng lợi theo quy định mới

Một nội dung được dành nhiều thời lượng trao đổi tại buổi làm việc là việc xác định và kê khai thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp theo Nghị định số 296/2026/NĐ-CP ngày 23/7/2026 của Chính phủ, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp.

Theo nội dung hướng dẫn, việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi được thực hiện theo thứ tự: trước hết rà soát cá nhân trực tiếp, gián tiếp hoặc vừa trực tiếp vừa gián tiếp sở hữu từ 25% vốn điều lệ hoặc từ 25% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết; trường hợp không xác định được theo tiêu chí sở hữu thì tiếp tục rà soát tiêu chí về quyền kiểm soát thực tế; nếu vẫn không có cá nhân đáp ứng thì xác định người quản lý có quyền hạn lớn nhất, hành động thay mặt doanh nghiệp theo quy định. Việc kê khai phải được thực hiện trên cơ sở rà soát từng cấp trong cơ cấu sở hữu cho đến khi xác định được cá nhân có quyền sở hữu hoặc kiểm soát cuối cùng trên thực tế.

Nội dung hướng dẫn cũng làm rõ các tình huống thực tế như sở hữu trực tiếp, sở hữu gián tiếp qua một hoặc nhiều tầng doanh nghiệp, sở hữu vừa trực tiếp vừa gián tiếp, nhóm cá nhân có quan hệ gia đình hoặc hợp đồng cùng sở hữu, cũng như trường hợp công ty hợp danh.

Đây là nội dung nhận được sự quan tâm lớn từ cơ quan thuế và địa phương. Đại diện Thuế Hà Nội cho biết việc xác định chính xác chủ sở hữu hưởng lợi có ý nghĩa trực tiếp trong một số nghiệp vụ quản lý thuế, đồng thời đề nghị có tài liệu hướng dẫn thống nhất và tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế. Cục DNTN thống nhất sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan thuế về tài liệu hướng dẫn và nghiên cứu phương thức kết nối, chia sẻ thông tin phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát 

Bên cạnh việc xử lý các trường hợp tồn đọng, buổi làm việc đặt yêu cầu chuyển mạnh từ xử lý sau vi phạm sang tăng cường kiểm tra, giám sát ngay trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh.

Theo đó, công tác kiểm tra, giám sát trong năm 2026 được định hướng tập trung vào các nội dung như kê khai vốn, góp vốn điều lệ, tình trạng hoạt động tại địa chỉ đăng ký, việc kê khai, cập nhật và lưu trữ thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, thông tin cổ đông, thành viên và các nghĩa vụ kê khai liên quan. Việc triển khai được đặt trong khuôn khổ Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện nghĩa vụ của Chính phủ Việt Nam về trao đổi thông tin theo yêu cầu vì mục đích thuế.

Đối thoại trực tiếp, giải đáp từ những tình huống cụ thể của địa phương

Một điểm nổi bật của buổi làm việc là phần trao đổi trực tiếp giữa cơ quan Trung ương và các địa phương. Nhiều vấn đề phát sinh trong thực tế đã được đưa ra thảo luận, từ tình trạng dữ liệu giữa cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh chưa thống nhất, doanh nghiệp không còn dữ liệu trên hệ thống, xử lý đơn vị phụ thuộc của doanh nghiệp đã giải thể, đến các vấn đề về hệ thống đăng ký hộ kinh doanh và thao tác nghiệp vụ.

Đại diện các địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi, Gia Lai, Ninh Bình, Nghệ An, An Giang, Lâm Đồng, Lạng Sơn… đã trực tiếp nêu các trường hợp cụ thể. Một số vấn đề liên quan kỹ thuật hoặc hồ sơ cụ thể chưa đủ thông tin được Cục DNTN ghi nhận để tiếp tục trả lời sau trên cơ sở hồ sơ chi tiết.

Tại buổi làm việc, đại diện Cục và cơ quan thuế cũng thống nhất rằng đối với những vấn đề có tính hệ thống, hai cơ quan sẽ tiếp tục trao đổi, thống nhất hướng xử lý và báo cáo cấp có thẩm quyền khi cần thiết; đối với những trường hợp cụ thể tại địa phương, các cơ quan được đề nghị cung cấp đầy đủ thông tin để có thể hướng dẫn chính xác, tránh xử lý trùng lặp hoặc không thống nhất.

Tinh thần xuyên suốt của buổi làm việc là vướng mắc phát sinh từ thực tiễn phải được phản ánh trở lại để hoàn thiện hướng dẫn, quy trình và hệ thống quản lý; đồng thời, các địa phương cần chủ động phối hợp giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế thay vì xử lý riêng lẻ từng khâu.

Tiếp tục đồng hành cùng địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước

Buổi làm việc ngày 13/8/2026 không chỉ nhằm truyền đạt quy định mới mà còn là một kênh đối thoại nghiệp vụ giữa cơ quan Trung ương và địa phương, qua đó nhận diện những khoảng trống, điểm chưa thống nhất và các vấn đề kỹ thuật phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.

Thời gian tới, Cục DNTN sẽ tiếp tục phối hợp với Cục Thuế và các địa phương trong rà soát, xử lý dữ liệu; hướng dẫn nghiệp vụ đối với các trường hợp phát sinh; hoàn thiện tài liệu hướng dẫn về chủ sở hữu hưởng lợi; tăng cường kiểm tra, giám sát và từng bước đưa công tác quản lý lên nền tảng số.

Việc thống nhất dữ liệu, thống nhất quy trình và thống nhất cách hiểu, cách thực hiện giữa các cơ quan không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đăng ký kinh doanh mà còn tạo môi trường minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh; đồng thời góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về minh bạch thông tin và trao đổi thông tin vì mục đích thuế.